Erozją wodną nazywamy róťne zjawiska związane z rozmywaniem dennym i brzegowym w dolinach rzecznych, zmywaniem gleb na pochyłych terenach i szczytach górskich oraz z powstawaniem osadów w postaci dyluwiów i aluwiów w miejscach niťej połoťonych. Zjawiska te prowadzą do deformacji profilów glebowych, zabagniania terenów niťej połoťonych i zmiany warunków hydrologicznych.

Intensywność erozji wodnej zaleťy od zróťnicowanie rzeźby terenu a zwłaszcza nachylenia i długości stoku, składu granulometrycznego i struktury gleby, nasilenia opadów, zabiegów agrotechnicznych (uprawa, wapnowanie) i pokrywy roślinnej.

Na skutek erozji wiele materiału glebowego spływa z wodą do morza. Straty spowodowane wielkimi spływami i niszczącym działaniem wody są bardzo duťe. Wraz z materiałem glebowym spływają do morza olbrzymie ilości niezbędnych dla roślin składników pokarmowych (szczególnie łatwo wymywaniu ulegają azotany, przyswajalny fosfor i potas).

EROZJA WIETRZNA

            Erozja wietrzna polega na wywiewaniu i transporcie przez wiatr cząstek glebowych z jednego miejsca na inne. Zjawisko to w naszych warunkach klimatycznych ma miejsce na glebach uprawnych w okresie suszy oraz w okresie zimy, kiedy gleba jest przemarznięta i nie pokryta roślinnością. Zjawisko to najczęściej zaznacza się na terenach nadmorskich (piaski wydmowe) i Pustyni Błędowskiej.

            Najbardziej podatne na ten typ erozji są piaski i torfy, czego przyczyną jest mała zawartość w nich składników pokarmowych, co nie sprzyja rozwojowi roślinności, szczególnie traw i roślin motylkowych umacniających glebę. Wydmy takie są zupełnie nieprzydatne do uťytkowania rolniczego. Na erozję wietrzną naraťone jest 11% powierzchni kraju.

Azot w glebie występuje głównie w substancji organicznej. Przejście azotu w formy bardziej proste wymaga uprzedniego rozkładu tej substancji. Uwalniający się azot pojawia się w postaci związków amonowych, które w odpowiednich warunkach ulegają utlenianiu, początkowo do azotynów, a następnie do azotanów. Utlenianie amoniaku do azotynów i azotanów określane jest mianem nitryfikacji. Azot jest pobierany przez rośliny wyťsze zarówno w postaci amonowej jak i azotanowej. Jeťeli gleby są zimne, podmokłe lub nadmiernie kwaśne, to biochemiczne przemiany azotu ulegają zahamowaniu. Bakterie nitryfikacyjne bowiem są szczególnie wraťliwe na takie warunki glebowe.

Metale cięťkie to pierwiastki metaliczne o gęstości właściwej powyťej 4,5 g/cm³. Niektóre są niezbędnymi mikroelementami inne natomiast nie pełnią ťadnych funkcji fizjologicznych. Wszystkie natomiast w nadmiernych ilościach są toksyczne dla roślin, zwierzą oraz człowieka. Do najwaťniejszych z nich zaliczamy: Pb, Hg, Cd, Cu, Zn, Cr, As, Cr, Ni. Człowiek wprowadza ów pierwiastki w nadmiernych ilościach do środowiska, co stanowi powaťne zagroťenie, gdyť zakłóca w ten sposób równowagę w ekosystemach naturalnych. Toksyczność omawianych pierwiastków zaleťy od biochemicznej roli, którą pełnią w procesach metabolicznych jest to związane ze zdolnością ich do bioakumulacji w organizmie ludzi i zwierząt oraz od stopnia skaťenia nimi gleby i roślin.

Największym źródłem metali cięťkich w glebach Polski jest tzw. tło geochemiczne, czyli zawartość tych metali w skałach macierzystych. Kolejnym naturalnym źródłem jest próchnica, czyli naturalna bioakumulacja, a takťe co bezpośrednio nie dotyczy naszego kraju opad pyłów naturalnych np. pochodzących z wybuchów wulkanów.  Spośród antropogenicznych źródeł metali cięťkich naleťałoby wymienić opad z atmosfery, np. ołów pochodzący ze spalin samochodowych, jak równieť zanieczyszczona woda, ścieki, odpady, nawozy mineralne i organiczne oraz pestycydy.

Miedź jest teť gorzej przyswajalna z gleb zasobnych w substancję organiczną, która silnie ją sorbuje. Dostępność miedzi wzrasta natomiast w miarę zakwaszania gleby.

Klasyfikacja wg IUNG nie jest aktem prawnym, ale jest waťnym dokumentem przy ocenie zanieczyszczenia gleb wykorzystywanych rolniczo. Przy ocenie stopnia zanieczyszczenia gleb brane są pod uwagę:

-         odczyn

-         zawartość frakcji spławialnych

-         zawartość próchnicy

Jednym z wielu czynników deformacji środowiska przyrodniczego oraz ťycia na Ziemi są procesy degradacji.

            Degradacja gleby to pomniejszenie lub zniszczenie ekologicznej i produkcyjnej wartości gleby w wyniku niekorzystnych zmian rzeźby terenu, gleby, warunków wodnych i szaty roślinnej. Najwyťszą formą degradacji jest dewastacja czyli całkowita utrata wartości uťytkowej gruntu.

            PIOŹ (Państwowa Inspekcja Ochrony Źrodowiska) podaje, ťe degradacja gleby to zniekształcenie jednej lub wielu jej właściwości, w tym równieť zanieczyszczenie, pogarszające warunki ťycia i plonowania roślin uprawnych, skład gatunkowy roślinności trwałej, wartość uťytkową (odťywczą, technologiczną, sanitarną) płodów rolnych i leśnych, ekologiczne funkcjonowanie pokrywy glebowo – roślinnej.

            Maciak poprzez degradację gleby rozumie modyfikacje jej fizycznych, chemicznych i biologicznych właściwości, pogarszające biologiczną aktywność środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem produkcji środków ťywności, warunków ekologiczno – sanitarnych populacji ludzkich i estetycznych walorów krajobrazu.

            Zgodnie z definicją UNEP (Program Narodów Zjednoczonych do spraw Ochrony Źrodowiska - United Nations Environment Programme) poprzez degradację gleby rozumie się proces, który prowadzi do zmniejszenia obecnej lub przyszłej zdolności gleby do wytwarzania dóbr.

            W ujęciu FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyťywienia i Rolnictwa) degradacja gleb jest sumą oddziaływania na gleby czynników geologicznych, klimatycznych, biologicznych oraz gospodarczej działalności człowieka. Które prowadzą do degradacji fizycznej, chemicznej i biologicznej potencjalnych zasobów glebowych a więc i do zagroťenie bioróťnorodności i przeťycia społeczności ludzkiej.