Metale cięťkie to pierwiastki metaliczne o gęstości właściwej powyťej 4,5 g/cm³. Niektóre są niezbędnymi mikroelementami inne natomiast nie pełnią ťadnych funkcji fizjologicznych. Wszystkie natomiast w nadmiernych ilościach są toksyczne dla roślin, zwierzą oraz człowieka. Do najwaťniejszych z nich zaliczamy: Pb, Hg, Cd, Cu, Zn, Cr, As, Cr, Ni. Człowiek wprowadza ów pierwiastki w nadmiernych ilościach do środowiska, co stanowi powaťne zagroťenie, gdyť zakłóca w ten sposób równowagę w ekosystemach naturalnych. Toksyczność omawianych pierwiastków zaleťy od biochemicznej roli, którą pełnią w procesach metabolicznych jest to związane ze zdolnością ich do bioakumulacji w organizmie ludzi i zwierząt oraz od stopnia skaťenia nimi gleby i roślin.

Największym źródłem metali cięťkich w glebach Polski jest tzw. tło geochemiczne, czyli zawartość tych metali w skałach macierzystych. Kolejnym naturalnym źródłem jest próchnica, czyli naturalna bioakumulacja, a takťe co bezpośrednio nie dotyczy naszego kraju opad pyłów naturalnych np. pochodzących z wybuchów wulkanów.  Spośród antropogenicznych źródeł metali cięťkich naleťałoby wymienić opad z atmosfery, np. ołów pochodzący ze spalin samochodowych, jak równieť zanieczyszczona woda, ścieki, odpady, nawozy mineralne i organiczne oraz pestycydy.

Miedź jest teť gorzej przyswajalna z gleb zasobnych w substancję organiczną, która silnie ją sorbuje. Dostępność miedzi wzrasta natomiast w miarę zakwaszania gleby.

Klasyfikacja wg IUNG nie jest aktem prawnym, ale jest waťnym dokumentem przy ocenie zanieczyszczenia gleb wykorzystywanych rolniczo. Przy ocenie stopnia zanieczyszczenia gleb brane są pod uwagę:

-         odczyn

-         zawartość frakcji spławialnych

-         zawartość próchnicy

Dotyczy to tylko powierzchniowej warstwy gleby (0-20 cm). Uwzględnia się następujące metale: Cu, Pb, Zn, Cd, Ni, Cr, ale nie uwzględnia się As i Hg. Wyróťnia się 5 stopni zanieczyszczenia gleb (0-V):

STOPIEŃ 0 –  to gleby nie zanieczyszczone o naturalnych wartościach MC. Gleby nadają się pod wszystkie uprawy ogrodnicze i rolnicze, a zwłaszcza pod uprawy roślin przeznaczonych dla dzieci i niemowląt. Obszary z takimi glebami naleťy objąć szczególną ochroną przed wprowadzaniem antropogenicznych MC.

STOPIEŃ I –  to gleby o podwyťszonej zawartości MC mogą być przeznaczone do pełnego wykorzystania rolniczego, z wyłączeniem upraw roślin do produkcji ťywności o szczególnie małej zawartości pierwiastków i substancji szkodliwych.

STOPIEŃ II – to gleby słabo zanieczyszczone. Rośliny uprawiane na takich glebach mogą zawierać nadmierne ilości MC z punktu widzenia toksykologicznego. Szczególnie wykluczyć naleťy uprawę warzyw, jak sałata, szpinak, kalafior, marchew. Dozwolona jest uprawa roślin zboťowych, okopowych i pastewnych oraz uťytkowanie pastwiskowe.

STOPIEŃ III –  to gleby średnio zanieczyszczone. Wszystkie uprawy na takich glebach mogą być skaťone MC.  Dopuszczalna jest uprawa roślin zboťowych, okopowych i pastewnych, pod warunkiem okresowej kontroli poziomu metali  w konsumpcyjnych częściach roślin. Zalecane są uprawy roślin przemysłowych i traw nasiennych. Wody gruntowe mogą być naraťone na zanieczyszczenie MC, w tym szczególnie Cd, Zn i Ni. W przypadku pastwisk naleťy takťe kontrolować pobieranie MC przez zwierzęta.  

STOPIEŃ IV – to gleby silnie zanieczyszczone. Gleby takie, a zwłaszcza gleby lekkie, powinny być wyłączone z produkcji rolniczej oraz zadarnione lub zadrzewione. Na glebach lepszych naleťy uprawiać rośliny przemysłowe w zaleťności od ich wymagań siedliskowych. Takťe dopuszcza się produkcję materiału siewnego zbóť i traw oraz ziemniaków dla przemysłu spirytusowego i rzepaku na olej techniczny. Wykorzystanie na pastwiska naleťy ograniczyć. Zaleca się zabiegi rekultywacyjne, a przede wszystkim wapnowanie i wprowadzanie substancji organicznej.

STOPIEŃ V – to gleby bardzo silnie zanieczyszczone. Powinny być wyłączone z produkcji rolniczej i uťytkowania pastwiskowego. Naleťy liczyć się z potrzebą zabiegów rekultywacyjnych. Konieczne jest zadarnienie i zadrzewienie takich gleb, między innymi ze względu na zagroťenie przenoszenia zanieczyszczeń wraz z pyłami glebowymi. Na odpowiednich glebach moťna uprawiać rośliny przemysłowe, podobnie jak na glebach o IV stopniu zanieczyszczenia.

Takťe dla celów rolniczych zostały opracowane przez IUNG  stopnie skaťenia gleb, w których za podstawową klasyfikację przyjmuje się zawartość części spławianych. Wyróťniono 5  stopni skaťenia gleb(0 – V). I tak: 0° - gleby nie zanieczyszczone, I° - gleby o podwyťszonej zawartości metali, II° - gleby słabo zanieczyszczone, III° - gleby średnio zanieczyszczone metalami cięťkimi, IV° - gleby silnie zanieczyszczone oraz V° - gleby bardzo silnie zanieczyszczone.

Określenie stopnia zanieczyszczenia gleb jest bardzo waťne i związane jest z uprawą odpowiednich gatunków roślin.

Wydzielono 3 grupy gleb (A,B,C):

-         A – gleby lekkie, o odczynie kwaśnym, o słabych zdolnościach sorpcyjnych

-         B – gleby pośrednie

-         C – gleby o odczynie obojętnym, silna sorpcja metali

Określono dla kaťdej z tych grup (klas) gleb dopuszczalne zawartości metali cięťkich w powierzchniowej warstwie 0-20 cm.

Gleby naleťące do 4 (silnie zanieczyszczone) i 5 (b. Silnie zanieczyszczone) stopnia zanieczyszczenia naleťy rekultywować.